Samenwonen, een contract of toch trouwen?

De uitvaart van je man of vrouw is net achter de rug, de bloemen staan nog in huis en de kaarten van familie en vrienden liggen nog op tafel. Je probeert de draad op te pakken, ook al voelt dat nog onwerkelijk.

Er moeten veel praktische zaken geregeld worden, zoals de bankrekening. Jullie hadden een gezamenlijke rekening, dus je belt de bank om alles op jouw naam te laten zetten. Het antwoord verrast je: “Mevrouw, wij hebben eerst een verklaring van erfrecht nodig.”

Maar jullie waren toch getrouwd? En er is toch een testament? Waarom kun je dan niet gewoon bij je eigen geld? Dit is het moment waarop veel mensen ontdekken dat er na een overlijden meer moet worden geregeld dan zij dachten.

In dit artikel lees je:

• Het staat toch allemaal al vast?
• Wat is een verklaring van erfrecht en waarom is die nodig?
• Waarom worden bankrekeningen geblokkeerd na een overlijden?
• Rust door duidelijkheid
• Wat helpt in de eerste periode na een overlijden
• De rol van WFO Notarissen
• Tot slot

Dat is vaak de eerste gedachte. Logisch want jullie waren getrouwd en misschien is er zelfs een testament. De bankrekening was gezamenlijk en de vaste lasten liepen gewoon door. Waarom zou er dan nog iets extra’s geregeld moeten worden?

Toch merk je al snel dat instanties anders reageren dan je verwacht. De bank blokkeert de rekening, een verzekeraar vraagt wie bevoegd is om te tekenen en de gemeente stuurt aanslagen nog steeds op naam van je overleden partner. Dat voelt verwarrend en soms zelfs onrechtvaardig. Zeker als je denkt: dit is toch gewoon mijn eigen geld?

Dit gebeurt niet zomaar. Op het moment dat iemand overlijdt mag juridisch niet automatisch één persoon alles blijven regelen. Eerst moet officieel vaststaan wie de erfgenamen zijn en wie namens hen mag handelen.

Een bank mag bijvoorbeeld niet zonder zekerheid geld vrijgeven. Stel dat er meerdere erfgenamen zijn en het geld wordt aan de verkeerde persoon uitgekeerd, dan is de bank aansprakelijk. Daarom vragen zij om een verklaring van erfrecht. Hetzelfde geldt voor verzekeraars en andere instanties. Zij moeten zeker weten dat zij met de juiste persoon zaken doen. Zonder officieel bewijs lopen zij risico.

Ook andere instanties werken volgens dit principe. De gemeente past gegevens bijvoorbeeld pas aan wanneer duidelijk is wie bevoegd is om namens de nalatenschap op te treden. Tot die tijd blijven aanslagen soms op naam van de overledene staan. Dat voelt misschien als tegenwerking, maar in werkelijkheid is het een juridische stap die nodig is voordat alles weer normaal kan doorlopen.

Na een overlijden moet officieel worden vastgesteld wie de erfgenamen zijn. Dat klinkt ingewikkeld maar het betekent eigenlijk: wie heeft er juridisch recht op de nalatenschap? Dat wordt vastgelegd in een verklaring van erfrecht.

In die verklaring staat:

• Of er een testament is
• Wie de erfgenamen zijn
• Wie namens hen beslissingen mag nemen

Dat laatste is belangrijk. Ook al blijf jij als partner meestal achter met het vermogen, juridisch kunnen er meerdere erfgenamen zijn. De bank wil zwart op wit zien dat jij bevoegd bent om zaken te regelen.

Een verklaring van erfrecht kan ook worden ingeschreven bij het kadaster. Mocht in de nalatenschap een woning aanwezig zijn, dan kan met de verklaring van erfrecht bij het kadaster de tenaamstelling van de woning worden aangepast. Bij (toekomstige) verkoop van de woning geeft dit duidelijkheid over wie mag handelen ten aanzien van de woning.

Een testament is daarbij het uitgangspunt. Je kunt het zien als een plan, maar na het overlijden moet dat plan nog worden uitgevoerd. Dat gebeurt niet automatisch en moet formeel worden vastgelegd.

Wat veel mensen niet weten, is dat kinderen juridisch ook erfgenaam zijn. Zelfs als zij hun erfdeel pas later ontvangen. Bij het eerste overlijden blijft het vermogen meestal bij de langstlevende partner, de kinderen krijgen hun deel vaak pas na het overlijden van de tweede ouder. Toch doen zij juridisch al mee.

Dat kan gevolgen hebben voor bijvoorbeeld erfbelasting. Soms moet er belasting worden betaald over een erfdeel dat nog niet daadwerkelijk is uitgekeerd, dat voelt vreemd en moet goed worden uitgelegd.

Daarnaast zien we dat praktische zaken blijven liggen als er geen verklaring van erfrecht wordt geregeld:

• Bankrekeningen blijven geblokkeerd
• Een woning kan niet worden overgeschreven
• Instanties weten niet met wie zij moeten communiceren
• Rekeningen blijven op naam van de overledene staan

Dat zorgt voor extra onrust in een periode waarin je hoofd daar eigenlijk niet naar staat.

Juist daarom is duidelijkheid zo belangrijk. Wanneer helder is wie bevoegd is om zaken te regelen en wat de volgende stappen zijn, ontstaat er rust. Je weet waar je aan toe bent, wat er nog komt en dat het goed wordt afgehandeld.

Veel mensen ervaren het regelen van deze zaken uiteindelijk niet als extra belasting, maar als houvast. Het geeft structuur in een periode waarin alles onzeker voelt.

Het helpt ook om te weten dat de volledige afwikkeling van een nalatenschap vaak ongeveer anderhalfjaar duurt. Dat komt onder andere door fiscale afhandeling. Als je dat vooraf weet, voorkom je teleurstelling of frustratie.

Wat helpt in de eerste periode na een overlijden

Je hoeft niet alles tegelijk te regelen. Wel helpt het om een paar zaken duidelijk te krijgen:

• Wie zijn officieel de erfgenamen?
• Wie mag namens hen handelen?
• Wat staat er precies in het testament?
• Moet er rekening worden gehouden met erfbelasting?

Dat zijn vragen waar je niet zelf het antwoord op hoeft te zoeken. Juist hier kan begeleiding rust geven.

Bij WFO Notarissen kijken we niet alleen naar documenten, maar naar jouw situatie. We leggen stap voor stap uit wat er gebeurt en waarom bepaalde documenten nodig zijn. We scheiden hoofd- en bijzaken zodat je overzicht houdt.

Belangrijk vinden we dat je begrijpt waarvoor je tekent. Begrippen als aanvaarden of verwerpen zijn voor veel mensen onbekend. Daarom nemen we de tijd om uit te leggen wat keuzes betekenen. Je tekent niets wat je niet begrijpt.

Daarnaast kijken we vooruit. Wat komt er nog aan vanuit de Belastingdienst? Wanneer kan er worden verdeeld? Waar moet je rekening mee houden? Dat geeft rust.

Na het verlies van je partner komt er al genoeg op je af. Onzekerheid over bankzaken of juridische stappen hoeft daar niet bij te komen. Veel problemen ontstaan niet door verkeerde keuzes maar door aannames. Door tijdig advies in te winnen ontstaat overzicht, duidelijkheid en rust.