De ongelijke breukdelengemeenschap en de ‘reparatie’ door de wetgever

In 2024 bepaalde de Hoge Raad dat het aanpassen van huwelijkse voorwaarden tijdens een huwelijk geen schenking vormt. 

In reactie op deze uitspraak van de Hoge Raad is de wet aangepast via zogenaamde reparatiewetgeving. Vanaf 1 januari 2026 wordt bij het einde van het huwelijk wél schenk- of erfbelasting geheven wanneer een partner meer dan de helft van de gemeenschap toebedeeld krijgt.

Aanleiding voor de uitspraak

Op 16 februari 2024 deed de Hoge Raad een belangrijke uitspraak. Een getrouwd stel had het gezamenlijke vermogen eerst 50/50 verdeeld. Tijdens hun huwelijk pasten zij hun huwelijkse voorwaarden aan bij de notaris. De verdeling van het gezamelijke vermogen werd daardoor 10% voor de man en 90% voor de vrouw. Ook wel een ongelijke breukdelengemeenschap genoemd. 

Niet lang na het aanpassen van de huwelijkse voorwaarden overleed de man na een lang ziekbed. Op dat moment was 10% van het gezamenlijke vermogen van hem en 90% van zijn vrouw. Omdat zijn vrouw zijn enige erfgenaam was, erfde zij zijn aandeel van 10%. Alleen over dit deel hoefde zij erfbelasting te betalen, omdat de andere 90% al van haar was.

Uitspraak Hoge Raad 2024

De Belastingdienst vond dat het aanpassen van de huwelijkse voorwaarden zo kort voor het overlijden gezien moest worden als een schenking en belastingontduiking. Volgens de Belastingdienst moest de vrouw daarom over 50% van het gezamenlijke vermogen erfbelasting betalen.

De Hoge Raad was het hier niet mee eens. De vrouw hoefde daarom alleen erfbelasting te betalen over de 10% die zij van haar man erfde.

Reparatiewetgeving na de uitspraak

Na de uitspraak van de Hoge Raad is de wet aangepast. Sinds 1 januari 2026 gelden nieuwe regels die moeten voorkomen dat mensen door een ongelijke verdeling minder schenkbelasting of erfbelasting betalen.

Bij een scheiding of overlijden wordt voor de belasting voortaan uitgegaan van minimaal 50% van het gezamenlijke vermogen. In het voorbeeld van de Hoge Raad zou de vrouw daarom niet alleen over 10%, maar ook over de extra 40% erfbelasting moeten betalen.

Er geldt wel een uitzondering. Hebben partners vóór 16 september 2025 om 16.00 uur in hun huwelijkse voorwaarden al gekozen voor een ongelijke verdeling? Dan gelden de nieuwe regels niet. Na dat moment vallen zij onder de nieuwe wet.

Ongelijke verdeling blijft mogelijk

De nieuwe regels betekenen niet dat een ongelijke verdeling van het vermogen niet meer is toegestaan. Het kan alleen wel gevolgen hebben voor de schenkbelasting of erfbelasting.

Wil je huwelijkse voorwaarden, partnerschapsvoorwaarden of een samenlevingscontract opstellen of wijzigen? Dan kijken wij graag met je mee.